historie tarwe en gluten

tarwe

Sinds wanneer eten we tarwe? Dat is natuurlijk al heel erg lang. Ook de jagers-verzamelaars aten zo af en toe een paar tarwekorrels. Later werd het op kleine schaal verbouwd. In Turkijke werd tarwegraag voor het eerst op grote schaal verbouwd. Ik las een artikel van Tine op het coeliakieforum:

In het verleden werd in Turkije voor het eerst tarwegraan op grote schaal verbouwd door een nieuwe generatie boeren. Er kwamen steeds meer akkers vol te staan met graan. Eerst in landen rond de Middellandse Zee, daarna ook naar het noorden en westen. Hierdoor gingen mensen steeds meer tarwe eten.

Er zijn twee soorten wereldgranen die dagelijks op het menu staan: tarwe en rijst, en in mindere mate mais en aardappels. Waar je woont bepaalt in grote mate wat je eet. In gebieden waar tarwe haar intrede deed, ontstond ook coeliakie. In gebieden waar rijst gegeten werd, bestaat geen coeliakie.

Ook gingen grote groepen mensen verhuizen van de ene naar de andere plek. Door deze volksverhuizingen veranderde het genetisch profiel van de bevolking. In gebieden waar tarwe gegeten wordt, en waar mensen bepaalde genen hebben (Kaukasisch oa), komt coeliakie voor.

Naar verwachting had in eerste instantie ca. de 6% van de bevolking coeliakie (zoals nu in Sawahari waar tarwe voor het eerst is geintroduceerd). Maar kinderen die erg ziek werden door tarwe, overleden jong en gaven hun genen en erfelijke belasting niet door aan de volgende generatie. Vermoedelijk is hierdoor het aantal mensen met coeliakie van 6 naar 1% gedaald. Uiteindelijk heeft gemiddeld 1% van de bevolking coeliakie,

Het percentage van 1% gaat de laatste decennia weer omhoog. Dat komt mogelijk ook omdat de tarwe waar de eerste boeren mee werkten in Turkije anders is dan de tarwe die nu gebruikt wordt voor het bakken van brood. De veredelaars zochten naar grote graankorrels, makkelijk om te dorsen voor de molenaar. Naar een soort tarwe die niet ten prooi viel aan plagen en die een grote oogst opleverde voor de boer. Die goed kon groeien in het klimaat. Waar veel gluten in zat, handig voor de bakkers, zodat het deeg goed kon rijzen, en handig voor de voedingsindustrie, die zo een goedkope grondstof in handen kreeg. Maar of mensen dat graan ook goed kunnen verteren, is een ander verhaal.

Er wordt volop gezocht naar tarwevarieteiten waar de menselijke spijsvertering beter mee overweg kan. En dan is het plan om nieuwe varieteiten te kweken, die niet alleen bestand zijn tegen plagen en een goede opbrengst hebben, maar die ook goed verteerd kunnen worden door mensen, met een betere soort gluten. Daar gaat wel even tijd overheen, zeker tien jaar, en voordat het op grote schaal op het land staat nog langer. Maar het is mogelijk een manier om het aantal mensen met coeliakie in de toekomst weer omlaag te brengen. 

Bronnen:
– De Amerikaanse artsen Fasano en Catassi hebben gepubliceerd over de geschiedenis van coeliakie en tarwe
– Ingrid van der Meer, Luud Gilissen en Renee Smulders van de universiteit Wageningen (Plant Breeding, Plant Research International) onderzoeken tarwesoorten die minder immunogeen zijn
– Mohammed Rostami Nejad publiceerde over de verspreiding van tarwe en coeliakie vanuit het middenoosten ('Celiac disease, epidemiology, genetic and clinical behavior in Iran')
– recente studies laten zien dat miljoenen mensen in India en China coeliakie hebben, maar geen diagnose (Rajpoot, Makharia 'Problems and challenges to adaptation of gluten free diet by Indian patienmts with celiac disease' en Juani Yuan 'The tip of the celiac iceberg in China: a systematic review and meta-analysis)

Mijn bron: Tine op het coeliakieforum

Deze vind je misschien ook interessant

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *