Wat is coeliakie voor ziekte?
– Allergie?
– Voedselintolerantie/ glutenintolerantie?
– Auto-immuunziekte?
– Darmziekte?
– Systeemziekte?
Allergie?
Nee, coeliakie is geen allergie. Al is het soms wel makkelijk om te zeggen dat je “allergisch bent voor gluten” want dat snappen mensen nou eenmaal beter dan “ik heb coeliakie”. Een allergie kan voorbij gaan, je kunt er soms overheen groeien; bij coeliakie is dat onmogelijk, je hebt je leven lang coeliakie.
Voedselintolerantie/ glutenintolerantie?
Ja, dat is de spijker op z’n kop. Als je gluten eet, word je ziek. Je bent “intolerant” voor gluten. Je lichaam kan er niet tegen. Dat geldt trouwens niet alleen voor mensen met coeliakie. Het geldt ook voor mensen die “glutensensitief” zijn. Die kunnen ook niet tegen tarwe of onderdelen daarvan.
Auto-immuunziekte?
Jazeker, ook al klinkt dat nogal ingewikkeld. Je immuunsysteem heb je nodig, want het beschermt je normaal gesproken tegen indringers van buiten: virussen, bacteriën en giftige stoffen. Als je coeliakie hebt, werkt je immuunsysteem tè goed. Het is een beetje op hol geslagen. Het denkt dat gluten ook vijandige indringers zijn die opgeruimd moeten worden. En dat is jammer, want dat hoort niet. Hierdoor krijg je een ontsteking in je dunne darm, waardoor je dunne darm niet goed meer kan werken.
Darmziekte?
Ja en nee. Coeliakie is een chronische ziekte van de dunne darm. De dunne darm kan de voedingsstoffen uit het eten niet goed opnemen. Dat komt omdat de darmvlokken beschadigd zijn die aan de binnenkant van de dunne darm zitten. Normaal gesproken zorgen je darmvlokken ervoor dat de bruikbare voedingsstoffen uit wat je eet in je bloed terecht komen. Je dunne darm is wel zeven meter lang, als je hem uitrolt. Door de darmvlokken, die eruit zien als vingers, wordt dat oppervlak nog eens veel groter, alles bij elkaar zo groot als een tennisveld. Met dat grote oppervlak neem je voeding op. Als je darmvlokken ontstoken of beschadigd zijn (door gluten), gaat het mis. Er is te weinig oppervlak om voedingsstoffen uit je eten te halen. Ook worden er te weinig enzymen geproduceerd die je eten verteren. Je dunne darm wordt “lek” zodat te grote voedselmoleculen en toxische stukjes de darmwand passeren. Je darmwand beschermt je niet meer tegen bedreigingen van buiten. De darmvlokken raken steeds verder ontstoken en beschadigd en worden steeds korter. Hierdoor raak je ondervoed, je lichaam werkt niet meer goed, als er niets gebeurt, ga je misschien wel dood. Alleen een goede diagnose gevolgd door een glutenvrij dieet kan je er weer bovenop helpen.
Dan kun je toch die darmen vervangen? Helaas, dat gaat niet. Want de echte oorzaak van die slecht werkende darmen is dat je immuunsysteem niet goed werkt. Dan helpt een transplantatie van je darmen niet. Je immuunsysteem zal je leven lang gluten aanvallen en ontstekingen in je darmen veroorzaken. Je immuunsysteem heeft namelijk “geleerd” dat gluten een vijandige indringer is. Normaal gesproken valt je immuunsysteem toxische indringers aan, zoals bacteriën en virussen. Bij mensen met coeliakie valt het immuunsysteem ook gluten aan. Hoe dat precies zit, is nog een raadsel. Maar voor jou zit er niets anders op, dan ervoor te zorgen dat er geen gluut meer in je darmen belandt. Daarmee voorkom je problemen.
Systeemziekte?
Volgens de nieuwste inzichten is coeliakie geen darmziekte, maar een ziekte van het hele lichaam, ook wel een systeemziekte genoemd. De laatste jaren zijn er meer mensen die coeliakie hebben, maar bij wie buikklachten niet de boventoon voeren. Coeliakie kan allerlei andere organen verstoren, van je huid tot aan je hart, lever, spieren, zenuwen, hersenen, mond, voortplantingsorganen, milt, botten en gewrichten. Dat neemt niet weg dat coeliakie wel begint in de dunne darm…
Dit staat in de nieuwste definitie van coeliakie (Husby S et al JPGN 2012):
1. Bij coeliakie werkt het immuunsysteem averechts
2. Het hele lichaam is erbij betrokken
3. De oorzaak ligt bij gluteneiwitten uit tarwe, rogge en gerst
4. Het komt voor bij mensen met bepaalde genen
5. En dit kan het geval zijn (maar je hoeft niet per se alles te hebben):
a. Klachten en symptomen die wijzen op coeliakie
b. De aanwezigheid van antistoffen tegen gluten in het bloed
c. De aanwezigheid van de genen HLA-DQ2 en/of 8
d. Met beschadigde darmen
Misschien heb je geen darmschade, maar wel de andere factoren (a,b en c) die wijzen op coeliakie. Dat is voor iedereen weer anders.
(Bron: Tine op het Coeliakieforum)
